gdynia1

Stan środowiska naturalnego w roku 2013 wg raportu WIOŚ w Gdańsku

Analizując raporty WIOŚ województwa pomorskiego można zauważyć, iż w porównaniu z rokiem 2012 w roku 2013 w gospodarstwach domowych w miastach spadło zużycie o:

- 1,1 [hm3] wody

-22,1 [GWh] energii elektrycznej

- 17,7 [hm3] gazu

Ponadto spadła liczba odpadów komunalnych zebranych w ciągu roku o 29,3 [tys. t].

ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA

Od 2010 roku ocenę jakości powietrza atmosferycznego wykonuje się dla dwóch stref:

1. Aglomeracji Trójmiejskiej, w skład której wchodzi Gdańsk, Gdynia i Sopot. Mieszka tu 1/3 mieszkańców całego województwa, obszar zaś zajmuje ok. 2% jego powierzchni;

2. Strefy Pomorskiej, do której zalicza się pozostałą część województwa.

Podczas przeprowadzania rocznej oceny powietrza wzięto pod uwagę: dwutlenek siarki SO2, dwutlenek azotu NO2, tlenek węgla CO, benzen C6H6, ozon O3, pył zawieszony PM10 i PM2,5, metale (ołów, arsen, nikiel i kadm) i benzo(a)piren zawarte w pyle PM10. W celu poprawy jakości powietrza atmosferycznego został zamknięty jeden z zakładów szczególnie uciążliwy dla powietrza.

Zawartość w powietrzu pyłu PM2,5 wzrosła w punkcie pomiarowym- Kościerzyna o 2 µg/m3. W 2013 roku na wszystkich stacjach odnotowano dni z przekroczeniami dopuszczalnego stężenia średniodobowego (w tym przypadku dopuszcza się jego przekraczanie do 35 dni w roku). Ponad 35 dni z przekroczeniami dopuszczalnego poziomu stężenia średniodobowego stwierdzono na 3 stacjach: w Kościerzynie, w Starogardzie Gdańskim i w Wejherowie. Wysokie stężenia pyłów zawieszonych zawsze notuje się w okresie grzewczym, a głównym ich źródłem jest tzw. niska emisja. Wartym podkreślenia jest, że w roku 2013 nie odnotowano przekroczeń dla pyłu PM10 w aglomeracji trójmiejskiej, oraz to, że w porównaniu z rokiem 2012 zmalała ilość stacji nie spełniających warunków rozporządzenia.

Dopuszczalne poziomy pyłu PM10 w powietrzu nie są aż tak drastycznie przekraczane, jak  poziom benzo(a)pirenu, który znajduje się w tym pyle. W stosunku do roku 2012, podobnie jak dla pyłu PM10, nastąpiła tu nieznaczna poprawa. W poprzednich latach przekroczenia notowano na wszystkich stanowiskach pomiarowych. W 2013 roku na 3 z 13 stanowisk (Gdynia, Władysławowo, Gać) odnotowano wyniki zadowalające.

Biorąc pod uwagę zanieczyszczenie benzo(a)pirenem, obie strefy – trójmiejską i pomorską – zaliczono do klasy C. Z powodu zanieczyszczenia pyłem zawieszonym PM10 i PM2,5 strefę trójmiejską zaliczono  do klasy A ,natomiast strefę pomorską – do klasy C. Ze względu na pozostałe wskaźniki zanieczyszczeń, oprócz ozonu, zważywszy na poziom celów długoterminowych, obie strefy zalicza się do klasy A.

HAŁAS

Wszystkie pomiary hałasu wykonano na terenach zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, łącznie

w 10 punktach pomiarowych w miastach:

• Kościerzyna – w 2 punktach, tj. ul. Kartuska i ul. M. Skłodowskiej-Curie – określono wskaźniki LAeqD

i LAeqN oraz wskaźnik LDWN, wykonując pomiary długookresowe; w pozostałych miastach przeprowadzono pomiary jednodobowe, metodą próbkowania dla określenia wskaźników LAeqD

i LAeqN:

• Ustka – w 4 punktach, tj. ul. Westerplatte, ul. Szczecińska, ul. Sobieskiego, ul. Garncarska;

• Reda – w 4 punktach, tj. ul. Łąkowa, ul. Pucka, ul. Widokowa, ul. Gdańska.

Nieznaczne przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu w podanych punktach pomiarowych uzyskano przy ul. M. Skłodowskiej-Curie w porze nocnej (LAeqN). Natomiast przy ul. Kartuskiej odnotowano nieco gorszy stan klimatu akustycznego. Stwierdzono tu nieznacznie podwyższony poziom hałasu wiosną i jesienią w dzień roboczy oraz wiosną i jesienią w czasie weekendu w nocy.

Wskaźnik LDWN w obu punktach pomiarowych nie wykazywał przekroczeń ponad normę. Pomiary jednodobowe przeprowadzone w Redzie w 3 punktach pomiarowych wykazały znaczne przekroczenia dopuszczalnych poziomów dźwięku w środowisku do 5 dB w dzień i do nawet 10 dB w porze nocnej. Natomiast monitoring hałasu komunikacyjnego w Ustce nie odnotował przekroczeń w żadnym z punktów pomiarowych.

PROMIENIOWANIE ELEKTROMAGNETYCZNE

Pomiary poziomów pól promieniowania elektromagnetycznego w województwie pomorskim wykonane w 2013 roku przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Gdańsku nie wykazały występowania przekroczeń dopuszczalnych poziomów promieniowania w żadnym punkcie pomiarowym.

WODY POWIERZCHNIOWE PŁYNĄCE

W województwie pomorskim wykorzystanie wód powierzchniowych do celów konsumpcyjnych jest niskie (około 4% ogółu pobieranych wód), wynika to z wystarczającej ilości dobrej jakości wód podziemnych. W porównaniu do innych województw w kraju woj. pomorskie posiada największą liczbę oczyszczalni ścieków. Według Głównego Urzędu Statystycznego (2012 r.) z oczyszczalni ścieków korzysta w regionie 81,8% mieszkańców (miasta – 96,3%, wsie – 54,6%). W 2013 roku sklasyfikowano wody 14 rzek płynących w obrębie 14 JCWP (jednolita część wód powierzchniowych), z których 8 posiadało naturalny charakter. Stan/potencjał ekologiczny większości analizowanych wód prezentował się podobnie i w 8 JCWP osiągnął poziom dobry lub powyżej dobrego (57,2% ogółu JCWP). Natomiast umiarkowany stan/potencjał wykazano w 3 JCWP (21,4% obszarów). Należały do nich rzeki Krępa i Kłodawa, gdzie występowały podwyższone zawartości związków biogennych, również w wodach Gizdepki, w których standardom klasy II nie sprostała jedynie bioróżnorodność makrofitów (III klasa). Stan/potencjał ekologiczny reszty JCWP określała głównie bioindykacja przeprowadzona w zakresie makrozoobentosu i ichtiofauny, przypisująca wodom poziom właściwy dla IV-V klasy czystości. Najgorzej prezentował się potencjał ekologiczny Małej Wierzycy, który wobec wartości wskaźnika EFI sklasyfikowano jako zły (7,1% JCWP), pomimo niskich stężeń elementów fizykochemicznych i substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (I-II klasa). Przy czwartoklasowym charakterze siedlisk makrozoobentosu i ichtiofauny, stwierdzono zaledwie słabą kondycję ekologiczną wód Pustynki oraz Wierzycy wypływającej z jez. Zagnanie (14,3% JCWP), której w przekroju Stara Kiszewa gdzie zanotowano odnotowano wysoką zawartość fosforanów. Stan chemiczny wód wszystkich 14 rzek objętych w 2013 roku monitoringiem diagnostycznym, oceniony został jako dobry (100% ogółu JCWP). Klasyfikację jednoznacznie determinowały stężenia blisko 40 wskaźników, charakteryzujących występowanie w wodach substancji priorytetowych i innych substancji zanieczyszczających. Podlegały one badaniom prowadzonym z częstotliwością 12 razy w roku, co zapewniło wysoki poziom ufności oceny stanu chemicznego JCWP. Badania w obszarach przeznaczonych do celów rekreacyjnych, w tym kąpieliskowych, przeprowadzono w 2013 r. w obrębie 4 JCWP o charakterze silnie zmienionym. Przy uwzględnieniu wszystkich kryteriów klasyfikacyjnych stwierdzono, iż wody analizowanych JCWP, które prowadzone były przez rzeki Wietcisę, Wieprzę, Studnicę oraz Węgorzę, charakteryzują się przydatnością do celów rekreacyjnych, w tym kąpieliskowych.

WODY POWIERZCHNIOWE STOJĄCE

Jeziora na których przeprowadzono badania wchodziły w skład stref wododziałowych Brdy, Łupawy, Słupi, Wdy, Martwej Wisły, Wierzycy i Nogatu (dorzecze Dolnej Wisły) oraz rzeki Gwdy (dorzecze Odry). Łączna powierzchnia przebadanych jezior wyniosła 2503,9 ha, wartość ich objętości została określona na 184002,6 tys. m3. Były to głównie akweny stratyfikowane (16 zbiorników) oraz niestratyfikowane (5 zbiorników), w większości pozostające pod znacznym wpływem zlewni. Monitoring diagnostyczny przeprowadzono na 12 jeziorach. W ośmiu jeziorach prowadzony był jednocześnie monitoring diagnostyczny i operacyjny, natomiast w 9 przeprowadzono tylko monitoring operacyjny. W ramach monitoringu obszarów chronionych badania przeprowadzono w 12 jeziorach. Badania prowadzone zgodnie z Ramową Dyrektywą Wodną wykazały, że tylko 9 jezior charakteryzowało się bardzo dobrym i dobrym stanem ekologicznym, co stanowiło 43% udziału wszystkich ocenianych w 2013 roku akwenów. Stan umiarkowany stwierdzono w 6 zbiornikach. Jezior o słabej kondycji ekologicznej wód było 4, natomiast o złej – 2. Piętnaście zbiorników zbadano pod kątem obecności substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego. W żadnym zbadanym zbiorniku poziom kontrolowanych substancji nie przekroczył stanu dobrego. W 19 jeziorach przeprowadzono ocenę jakości wód, która jest połączeniem stanu ekologicznego i chemicznego. Tylko 7 zbiorników osiągnęło jakość dobrą, stanowiły one 37% wszystkich ocenianych pod kątem stanu ogólnego JCWP. Stan pozostałych 12 akwenów oceniono jako zły. Głównym czynnikiem determinującym taką ocenę był stan ekologiczny, który nie spełniał wymogów Ramowej Dyrektywy Wodnej. W konsekwencji wody o złym stanie ogólnym uznano za zagrożone niespełnieniem wymogów Ramowej Dyrektywy Wodnej, podstawowego narzędzia polityki wodnej krajów członkowskich Unii Europejskiej. Wytyczne Dyrektywy zakładają osiągnięcie dobrego stanu wszystkich wód powierzchniowych do 2015 roku. Jeziora zagrożone to najczęściej zbiorniki, które były bezpośrednimi lub są pośrednimi (poprzez dopływy i spływy obszarowe) odbiornikami ścieków komunalnych i spływów obszarowych pochodzenia rolniczego. Są to także akweny o nieuregulowanej gospodarce wodno-ściekowej w obszarach ich zlewni, oraz jeziora o bardzo dużej presji antropogenicznej wynikającej z turystycznego zagospodarowania zarówno jeziora, jak i jego zlewni. 12 spośród 21 przebadanych jezior cechowało się umiarkowaną, słabą lub złą kondycją biologiczną. Wysoką jakość biologiczną, wyrażoną indeksem fitoplanktonowym PMPL, uzyskały wody 4 jezior: Białego, Borzyszkowskiego, Dymno i Brodno Wielkie, a najgorszą wody jeziora Wierzysko i Tuchomskiego. Badane parametry fizykochemiczne w 9 ocenionych jeziorach odpowiadały normom uznanym dla stanu dobrego i wyższego niż dobry, dla 12 zbiorników była niezadowalająca i została sklasyfikowana poniżej stanu dobrego. Niezadowalająca kondycja biologiczna wód z reguły znajdowała potwierdzenie w obniżonej jakości elementów fizykochemicznych, co zostało wyrażone wyższym poziomem substancji biogenicznych, głównie fosforu całkowitego, oraz niską przezroczystością wód. Po przeprowadzeniu weryfikacji uzyskanych wyników badań, w ocenie fizykochemicznej 9 akwenów nie uwzględniono warunków termiczno- tlenowych z uwagi na nietypowy obraz termokliny  i naturalnie niski poziom tlenu.

W 2013 roku Monitoringiem Obszarów Chronionych objęto 12 jednolitych części wód. W 7 zbiornikach stwierdzono umiarkowany, słaby i zły stan wód. Tym samym wody te nie spełniały wymogów ustalonych dla obszarów chronionych. Należą do nich jeziora niestratyfikowane: Schodno, Wierzysko i Tuchomskie oraz jeziora stratyfikowane: Przywidzkie Wielkie i Rychnowskie oraz Człuchowskie Urzędowe i Zajezierskie.

WÓD POWIERZCHNIOWYCH PRZEJŚCIOWYCH I PRZYBRZEŻNYCH BAŁTYKU

Klasyfikacja stanu/potencjału ekologicznego JCWP oparta została o zestaw elementów biologicznych i wspierających je parametrów fizykochemicznych. Ocenę stanu ekologicznego wód przejściowych i przybrzeżnych województwa pomorskiego oparto przede wszystkim na wskaźnikach biologicznych takich, jak chlorofil “a”, biomasa fitoplanktonu, multimetryczny indeks B dla makrobezkręgowców bentosowych oraz wskaźnik SI dla ichtiofauny. Ocenę końcową stanu wód przeprowadzono wykorzystując klasyfikację stanu ekologicznego i chemicznego, w tym ocenę dziedziczenia danych. Badania przeprowadzono w 4 JCWP przejściowych (Zalew Pucki, Zatoka Pucka Zewnętrzna, Zatoka Gdańska Wewnętrzna i Ujście Wisły) oraz 2 JCWP przybrzeżnych (Rowy-Jarosławiec Zachód i Rowy-Jarosławiec Wschód). Były to wody posiadające zróżnicowane warunki morfometryczne oraz zróżnicowane typy abiotyczne. Stan wód przejściowych i przybrzeżnych województwa pomorskiego, na podstawie badań prowadzonych w roku 2013 oraz w latach 2010-2011, sklasyfikowano jako zły w wyniku oceny przeprowadzonej dla jednolitych części wód oraz dla stanowisk pomiarowych. Odnotowano natomiast poprawę stanu biologicznego wód, co pozwoliło zaklasyfikować te wody do stanu umiarkowanego. Jakość wód przybrzeżnych, Rowy-Jarosławiec Wschód i wód przejściowych Ujście Wisły w odniesieniu do elementów biologicznych i fizykochemicznych utrzymywała się na niekorzystnym poziomie, zbliżonym do lat ubiegłych. Porównując wyniki klasyfikacji poszczególnych wskaźników jakości wód, w ostatnich latach obserwuje się wzrost bądź spadek poziomu miogenów odpowiedzialnych za eutrofizację wód Bałtyku. Wahania zawartości związków azotu i fosforu są jednak nadal niekorzystne i klasyfikowane poniżej stanu dobrego. Ocena stanu ekologicznego i ogólnego w 2013 r. zobrazowała niezadowalający stan wszystkich monitorowanych JCWP przejściowych i przybrzeżnych. W następstwie, wody te uznano za zagrożone niespełnieniem wymogów Ramowej Dyrektywy Wodnej.

 

WODY PODZIEMNE

 

Monitoring operacyjny wód podziemnych prowadzony przez WIOŚ w Gdańsku zgodnie z harmonogramem przyjętym dla województwa pomorskiego na lata 2013-2015, obejmował na przestrzeni 2013 roku wody podziemne pochodzące z 34 przekrojów usytuowanych w granicach 8 JCWPd. Klasyfikacja wód podziemnych monitorowanych w 2013 roku wykazała, iż w aspekcie chemicznym stan niemal całości rozpatrywanych zasobów podziemnych prezentował się dobrze. Wskazana prawidłowość dotyczyła wód pochodzących z 33 otworów pomiarowych (97% ogółu przekrojów), przy czym w ujęciu fizykochemicznym największy udział odpowiadał wodom o II klasie jakości – 27 stanowisk (79,4% przekrojów). Zasoby o kondycji zadowalającej (III klasa) zidentyfikowane zostały w 6 przekrojach (17,6% otworów). Wyniki badań elementów fizykochemicznych wykazały przekroczenia standardów klasy III w zakresie stężeń ogólnego węgla organicznego oraz fosforanów, przez co wody zakwalifikowane zostały do IV klasy czystości (3% ogółu stanowisk).